در اوایل سال ۲۰۲۴، رئیس دانشگاهی در شهر بوداپست از یک مقام بلندپایه دولت مجارستان درخواستی تکان دهنده دریافت کرد.
این مقام به پروفسور گرگلی دِلی، رئیس دانشگاه خدمات عمومی لودوویکا، گفت که این دانشگاه باید کنفرانسی درباره تغییرات اقلیمی برگزار کند و از مهمانی غیرمنتظره دعوت به عمل آورد: محمود احمدی نژاد، رئیس جمهور پیشین ایران و چهره ای به شدت منفور در سطح بین المللی.
اما آنچه بیش از هر چیز مایه شگفتی بود، دلیل این ماجرا بود. مقام مذکور به آقای دِلی گفت که این کنفرانس صرفاً پوششی بود تا آقای احمدی نژاد بتواند در بوداپست با مأموران اطلاعاتی اسرائیل، دشمن قسم خورده اش، دیدار و گفت و گوهای محرمانه داشته باشد.
آقای دِلی میدانست که این دعوت می تواند به اعتبار او و همین طور دانشگاه لطمه بزند. اما، به گفته خودش در مصاحبه، باور داشت با این کار می تواند در نجات جان انسان ها نقشی ایفا کند.
او گفت: «شما دو دشمن دارید. اگر این دو بخواهند با یکدیگر صحبت کنند، بهتر است هر کاری از دستتان بر می آید انجام دهید تا این گفت و گو صورت بگیرد.»
به گفته مقام های آمریکایی و ایرانی آگاه از این عملیات، که به دلیل حساسیت موضوع به شرط ناشناس ماندن با خبرنگاران گفت و گو کردند، سفر محمود احمدی نژاد به این دانشگاه در سال ۲۰۲۴ و بار دوم در سال ۲۰۲۵، بخشی از تلاش چندین ساله اسرائیل برای جذب او به عنوان یک مهره اطلاعاتی بود تا در زمان مناسب به عنوان رهبر جدید ایران بر سر کار آورده شود.
به گفته مقام های پیشین آمریکایی، جلب همکاری آقای احمدی نژاد چنان برای اسرائیل اهمیت داشت که دیوید بارنئا، رئیس وقت موساد سرویس اطلاعاتی اسرائیل، در سال ۲۰۲۴ شخصاً به پایتخت مجارستان سفر کرد تا با او دیدار کند. به گفته این مقام ها، سازمان موساد، سازمان اطلاعات و عملیات ویژه اسرائیل، اندکی بعد به سازمان سیا اطلاع داد که با آقای احمدی نژاد در تماس بوده است.
تصمیم اسرائیل برای تدوین طرح تغییر حکومت با محوریت آقای احمدی نژاد، کسی که به شتاب بخشیدن به برنامه هسته ای ایران، درخواست های مکرر برای نابودی اسرائیل و انکار هولوکاست شهرت داشت، تحولی غیرمنتظره در روابط این کشور با رئیس جمهور پیشین ایران محسوب میشود.
به گفته مقامات آمریکایی، اسرائیل در سال های اخیر به طور مخفیانه هزینه مسکن و سفرهای آقای احمدی نژاد را پرداخته و ماموران اسرائیلی چندین بار در خارج از کشور، از جمله در جریان سفرهایش به بوداپست، با او دیدار کرده اند.
این تلاش در اواخر فوریه سال جاری، در نخستین روزهای جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، با اجرای عملیاتی جسورانه برای انتقال رئیس جمهور پیشین، که در تهران تحت نظارت شدید زندگی میکرد، به اوج خود رسید. هدف این عملیات، به جریان انداختن طرح سرنگونی حکومت کنونی و بر سر کار آوردن آقای احمدی نژاد بود.
اما این طرح شکست خورد.
در حمله هوایی اسرائیل در روز ۲۸ فوریه به محل اقامت آقای احمدی نژاد، ساختمان محل استقرار محافظان و خودروی زرهی اش هدف قرار گرفتند. به گفته چهار مقام ارشد ایرانی، پس از این حمله یک پژوی سیاه رنگ از راه رسید، آقای احمدی نژاد را سوار کرد و او را با سرعت از صحنه حادثه دور کرد.
مقام های آمریکایی و ایرانی آگاه از این عملیات گفتند که راننده خودرو از مأموران موساد بوده و آقای احمدی نژاد را به خانه امن موساد در ایران منتقل کرده است.
به گفته افراد آگاه از آنچه رخ داد، رئیس جمهور پیشین ایران از این عملیات نجات شتاب زده ناراضی بود و از طرح اسرائیل برای بازگرداندن او به قدرت دلسرد به نظر می رسید.
او در نهایت در شرایطی که هنوز جزئیات آن مشخص نیست آن خانه امن را ترک کرد. آقای احمدی نژاد پس از آن در انظار عمومی دیده نشد تا اینکه دوشنبه گذشته، برای مدتی کوتاه در مراسم خاکسپاری آیت الله علی خامنه ای، رهبر کشته شده ایران، ظاهر شد.
وضعیت فعلی او همچنان نامشخص است. اما چهار مقام ارشد ایرانی گفتند که آقای احمدی نژاد در بازداشت سازمان اطلاعات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی بوده و پس از آگاهی حکومت ایران از بخش عمده ارتباطات او با اسرائیل، در حصر خانگی به سر میبرد.
مقام های اسرائیلی درباره طرح به قدرت رساندن آقای احمدی نژاد به عنوان رهبر ایران، که بخشی از تلاش گسترده تر برای سرنگونی حکومت در تهران بود، علناً اظهارنظر نکرده اند. بخش دیگر این طرح شامل مسلح کردن و آموزش نیروهای کُرد مخالف حکومت ایران و مستقر در شمال عراق بود تا از سمت غرب وارد ایران شوند، مناطقی را در آنجا به تصرف خود درآورند و در نهایت به سوی تهران پیشروی کنند. این تلاش هرگز عملی نشد.
تامیر هایمن، رئیس پیشین سازمان اطلاعات ارتش اسراییل، در ماه مه و پس از انتشار نخستین جزئیات درباره نقش آقای احمدی نژاد در طرح مذکور در نیویورک تایمز، در برنامه «فایرینگ لاین» شبکه پی بی اس گفت: «طرح تغییر حکومت ایران شامل مجموعه ای از عملیات ویژه و بسیار بسیار منحصر به فرد بود که قرار بود اجرایی شود. آقای احمدی نژاد نیز بخشی از این مجموعه عملیات بود.»
مقام های موساد به درخواست ها برای اظهارنظر پاسخ ندادند.
علی اکبر جوانفکر، سخنگوی آقای احمدی نژاد، از اظهارنظر در این باره خودداری کرد.
تحول پس از ریاست جمهوری
آقای احمدی نژاد که از سال ۲۰۰۵ تا ۲۰۱۳ رئیس جمهور ایران بود، برجسته ترین سیاستمدار تندروی کشور به شمار می رفت. او از نابودی اسرائیل سخن می گفت و ایران در دوران ریاست جمهوری اش برنامه غنی سازی اورانیوم را از سر گرفت، اقدامی که گمانه زنی ها درباره تلاش این کشور برای پیشبرد یک برنامه مخفیانه جهت ساخت سلاح هسته ای را افزایش داد. آقای احمدی نژاد در سال ۲۰۰۹ دستور سرکوب خشونت بار اعتراضات سراسری به انتخاب مجددش به عنوان رئیس جمهور را صادر کرد و در دوران زمامداری او، دستگاه قضایی کشور شمار زیادی از مخالفان سیاسی را اعدام و منتقدان و رقیبان سیاسی را زندانی کرد.ا
آقای احمدی نژاد پس از پایان دوران ریاست جمهوری مواضعش را تعدیل کرد و از شدت لحن ضداسرائیلی خود، که از ویژگیهای بارز دوران زمامداری اش بود، کاست. او اغلب مشتاق بود خود را فردی میانه رو نشان دهد. با رسانه ها مصاحبه می کرد، در سخنرانی هایش درباره فرهنگ موسیقی پاپ ایران اظهار نظر می کرد، از سرکوب های خشن نیروهای امنیتی انتقاد کرده و طبقه حاکم را به فساد مالی متهم می کرد.
او کاپشن گشاد و خاکی رنگ مخصوصش را کنار گذاشت و به جای آن کت و شلوارهای خوش دوخت پوشید. ریش نامرتب را مرتب کرد، ظاهراً تزریق بوتاکس انجام داد و شروع به یادگیری زبان انگلیسی کرد.
او هر روز صبح در دفتر کارش در تهران جلسات عمومی چندساعته برگزار می کرد تا به شکایات و درخواست های مردم عادی رسیدگی کند. برخی برای دریافت کمک در زمینه امور اداری و بروکراسی دولتی به او مراجعه می کردند. او گاهی به وزارتخانه ها نامه می نوشت و متقاضیان برای دریافت وام را به آن ها معرفی می کرد. او همچنین مدام به شهرها و استان های مختلف کشور سفر می کرد و با هوادارانش در شهرها و در مناطق روستایی دیدار می کرد.
رابطه آقای احمدی نژاد با حکومت ایران پیچیده است. مقام های ارشد او را به حاشیه رانده و رفت و آمدهایش را محدود کرده بودند، اما در عین حال به او اجازه داده بودند در کنار دیگر مقامات ارشد، در مجمع تشخیص مصلحت نظام عضویت داشته باشد. او در ماه فوریه، چند روز پیش از آغاز جنگ، در جلسه این مجمع شرکت کرد.
بسیاری در ایران تغییر رویکرد آقای احمدی نژاد را ناشی از انگیزه های سیاسی فرصت طلبانه قلمداد کرده و معتقد بودند او می کوشد وجهه عوام گرایانه خود را تقویت کند و از مقام های حاکم فاصله بگیرد. اما او همواره از حمایت بخشی از قشر کارگر جامعه برخوردار بود و مشاورانش اطمینان داشتند که هدف نهایی او بازگشت دوباره به قدرت است.
عبدالرضا داوری، از مشاوران ارشد و از نزدیکان پیشین آقای احمدی نژاد، در گفت و گویی تلفنی گفت: «احمدی نژاد برای پول دست به چنین کاری نمی زند. او پول دارد و از شبکه اقتصادی گسترده ای برخوردار است. او برای قدرت همچین کاری را می کند. می خواهد سکان قدرت را در دست بگیرد.» روابط آقای داوری و آقای احمدی نژاد چند سال پیش به اختلاف انجامید و قطع شد.
به گفته یکی از نزدیکان آقای احمدی نژاد که به دلیل حساسیت موضوع نخواست نامش فاش شود، او به شماری از همکاران نزدیک و مورد اعتمادش گفته بود که قصد دارد با کمک قدرت های خارجی رهبری آینده ایران را در دست بگیرد.
به گفته این فرد نزدیک، آقای احمدی نژاد پس از سه بار رد صلاحیتش برای نامزدی در انتخابات ریاست جمهوری از نظام جمهوری اسلامی سرخورده شد و به این نتیجه رسید که تا زمانی که ساختار کنونی پابرجاست، راهی برای رسیدن به قدرت ندارد.
این فرد گفت که آقای احمدی نژاد نگران بود که در صورت وقوع جنگ و تغییر حکومت، آمریکا و اسرائیل یکی از چهره های مخالف جمهوری اسلامی در خارج از ایران را که شناختی از کشور ندارد، برای رهبری ایران برگزینند؛ امری که به بیثباتی کشور منجر خواهد شد. او گفت که احمدی نژاد خود را نزد اطرافیانش فردی اصلاح طلب معرفی می کرد که می تواند نقشی مشابه بوریس یلتسین، رئیس جمهوری پیشین روسیه، ایفا کند و می گفت که اگر به قدرت برسد، ایران اسرائیل را به رسمیت خواهد شناخت و در چارچوب توافق ابراهیمِ دونالد ترامپ، روابط خود را با اسرائیل عادی خواهد کرد.
به گفته دو مقام دفاعی اسرائیل و آگاه از ارزیابی های اطلاعاتی آن زمان، سازمان های اطلاعاتی اسرائیل در آن دوره شکاف فزاینده میان آقای احمدی نژاد و حاکمیت ایران را از نزدیک زیر نظر داشتند. به گفته این مقام ها، آنچه بیش از همه توجه آن ها را جلب کرده بود، نارضایتی و دلخوری فزاینده آقای احمدی نژاد از آیت الله خامنه ای و دیگر مقام های ارشدی بود که مانع از نامزدی دوباره او در انتخابات ریاست جمهوری شده بودند.
اقدامات آقای احمدی نژاد به تدریج بدگمانی سازمان اطلاعات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی که مسئول حفاظت از نظام جمهوری اسلامی در برابر مداخله خارجی است، را برانگیخت. به گفته دو عضو سپاه و یک مقام اطلاعاتی آگاه از این پرونده، این بدگمانی از سال ۲۰۱۷ و با آغاز ارسال نامه های سرگشاده آقای احمدی نژاد به آقای ترامپ و سپس محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، شدت گرفت. او از هر دوی آن ها بهشدت تمجید کرد.
به گفته این چهار مقام، پس از حمله اخیر اسرائیل که در روزهای نخست جنگ آقای احمدی نژاد را از نظارت سپاه خارج کرد، نهادهای اطلاعاتی ایران تحقیق درباره ارتباط او با اسرائیل را آغاز کردند و کوشیدند با کنار هم گذاشتن شواهد و اطلاعات موجود، ابعاد این ارتباط را روشن کنند.
جلسات خارج از کشور
مشخص نیست ماموران اسرائیلی نخستین بار چه زمانی تلاش کردند آقای احمدی نژاد را به همکاری با خود ترغیب کنند. به گفته مقام های ایرانی، دست کم بخشی از این تماس ها در جریان سفر آقای احمدی نژاد به گواتمالا در سال ۲۰۲۳ برای شرکت در همایشی با محوریت محیط زیست برقرار شده است. او به دعوت دولت گواتمالا، از نزدیک ترین متحدان اسرائیل در آمریکای لاتین، به این کشور سفر کرده بود.
آقای احمدی نژاد نزدیک بود از این سفر باز بماند، زیرا نیروهای امنیتی در فرودگاه تهران از خروج او از کشور جلوگیری کرده و از صدور کارت پرواز برای او خودداری کردند.
او در اعتراض، چند ساعت در فرودگاه تحصن کرد. سپس با مسافران، کارکنان فرودگاه و کارکنان شرکت های هواپیمایی عکس گرفت و تصاویر را در شبکه های اجتماعی منتشر کرد. به این ترتیب، اعتراض او به رویدادی جنجالی تبدیل شد که توجه افکار عمومی را به خود جلب کرد.
مقام های ایرانی در نهایت به آقای احمدی نژاد اجازه دادند سوار هواپیما شود و در آن همایش شرکت کند.
آقای احمدی نژاد در یکی از ویدیوها از آن سفر گفت: «بعضی ها به من گفتند به گواتمالا سفر نکن، اما من به آن ها گفتم برادرم، وزیر محیط زیست، از من دعوت کرده است. این کشور یکی از کشورهای بسیار مهم آمریکای لاتین است.»
او سال بعد برای نخستین بار به مجارستان سفر کرد تا در همایش دانشگاه لودوویکا شرکت کند. در بوداپست با آقای بارنئا، که تا ماه گذشته به مدت پنج سال ریاست موساد را بر عهده داشت، دیدار کرد.
در آن زمان، ویکتور اوربان، نخست وزیر راست گرای مجارستان، زمام امور این کشور را در دست داشت و شاید بیش از هر کشور اروپایی دیگر با اسرائیل روابط نزدیکی داشت. آقای اوربان و بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل، مدام به کشورهای یکدیگر سفر می کردند. آقای نتانیاهو در آوریل ۲۰۲۵ در دانشگاه لودوویکا سخنرانی کرد و جایزه خدمات عمومی این دانشگاه را دریافت کرد.
آقای احمدی نژاد دو ماه بعد، تنها چند روز پیش از آغاز حمله اسرائیل به ایران، بار دیگر به بوداپست سفر کرد، سفری که در واقع پوششی برای دیدار او با مأموران اطلاعاتی اسرائیل بود.
محافظان ایرانی آقای احمدی نژاد از واحد انصار سپاه که در کلیه سفرهای خارجی او را همراهی می کردند، گفتند که او در جریان سفرش در ژوئن ۲۰۲۵ دست کم دو بار از تیم حفاظتی خود جدا شد و برای مدت طولانی ناپدید بود. به گفته دو عضو سپاه پاسداران و یک مقام اطلاعاتی، محافظان در گزارش این سفر نوشته بودند که درباره این غیبت های طولانی از آقای احمدی نژاد توضیح خواسته اند و او در پاسخ گفته است که با اساتید دانشگاه دیدار داشته است.
رئیس جمهور سابق ایران در این همایش دانشگاهی به زبان انگلیسی سخنرانی کرد. او برخلاف روال همیشگی، سخنانش را با آیه ای از قرآن آغاز نکرد و این موضوع موجب شگفتی حاضران شد.
بر اساس ویدیوهای این سفر که در صفحه های اجتماعی آقای احمدی نژاد منتشر شده است، او با کت و شلواری سرمه ای و فاخر درباره «انسانیت مشترک» و «نظم جهانی در حال تغییر» سخن گفت و دیدگاه های خود را درباره چگونگی شکل گیری جهانی نو مطرح کرد.
او نسخه ای از کتاب شاهنامه فردوسی را به آقای گرگلی دلی، رئیس دانشگاه، هدیه داد. آقای دلی هم نشان دانشگاه را به او اهدا کرد.
آقای دلی ماه گذشته در مصاحبه گفت که او با دعوت از آقای احمدی نژاد در واقع نقش «نماینده صوری» یا «عروسک خیمه شب بازی» را ایفا کرد.
آقای احمدی نژاد از اواخر فوریه که با یک پژوی مشکی از خانه اش در تهران منتقل شد، تا هفته گذشته دیگر در انظار عمومی دیده نشده بود.
او دوشنبه گذشته در مراسم خاکسپاری آیت الله علی خامنه ای حضوری کوتاه و غافلگیرکننده داشت. در ویدیوهای این مراسم آقای احمدی نژاد با وجود گرمای حدود ۳۲ درجه سانتیگراد، کت ضخیمی بر تن و ماسک جراحی بر صورت داشت. دو رئیس جمهور پیشین دیگر ایران، حسن روحانی و محمد خاتمی، دعوت نشده بودند و در هیچ یک از مراسم تدفین حضور نداشتند.
آقای احمدی نژاد با سر پایین انداخته ایستاده بود، سخنی نمیگفت و از هر سو با افرادی که به نظر میرسید ماموران امنیتی باشند، احاطه شده بود.
The post پشت پرده عملیات محرمانه اسرائیل برای جذب همکاری احمدی نژاد appeared first on New York Times.
